1. De directe kosten — wat men meteen ziet

Overuren van de managers één niveau lager die „de interim waarnemen”: 8 000 tot 15 000 euro per maand. Honoraria van een executive-searchbureau voor een vaste aanwerving: 20 000 tot 40 000 euro ineens. Inwerking en competentieopbouw van de nieuwe functiehouder: 3 tot 6 maanden vóór volledige efficiëntie. Dat zijn de posten waar algemene directies als eerste naar kijken — en ze zijn nu al niet verwaarloosbaar.

2. De indirecte kosten — wat werkelijk pijn doet

Elke week zonder stuurman vertraagt beslissingen: projecten in de wacht, uitgestelde afwegingen. De onzekerheid over wie leidt, veroorzaakt verloop bij het kader. Zonder duidelijke koers glijden de prestatie-indicatoren in stilte af. En klant- of kwaliteitsaudits vallen altijd op het slechtst denkbare moment — tijdens de vacature, nooit tijdens de rustige periode.

3. De volledige berekening op een reëel geval

Industriële vestiging met 300 medewerkers, 45 miljoen euro omzet. Gemiddelde doorlooptijd van een vaste aanwerving voor een directiefunctie: 5 maanden. Directe kosten van de vacante functie over die periode: 85 000 tot 120 000 euro. Geraamd prestatieverlies over dezelfde periode — omzet, kwaliteit, klanttermijnen: 200 000 tot 400 000 euro. Totale kosten van niets doen: tussen 300 000 en 500 000 euro. Kosten van een interim-directeur over diezelfde 5 maanden: 60 000 tot 90 000 euro.

4. Wat de berekening evenmin zegt

Een interim-manager vervangt de beslissing om vast aan te werven niet — hij koopt tijd om die rustig te nemen, zonder de urgentie te ondergaan. Veel algemene directies werven uiteindelijk het juiste vaste profiel aan, begeleid door de interim-manager die de vestiging tijdens het proces heeft gestabiliseerd. De twee staan niet tegenover elkaar; de tweede beschermt de eerste.

5. De echte berekening is geen kosten tegen kosten

Een dagtarief van een interim-manager vergelijken met een vast brutoloon inclusief lasten is twee verschillende dingen vergelijken. De juiste berekening vergelijkt de kosten van niets doen — vacante functie plus verslechterde prestatie — met de kosten van de continuïteit die wordt verzekerd door de interim-management. In de overgrote meerderheid van de industriële gevallen die ik heb gezien, kost continuïteit twee tot vier keer minder dan niets doen, en vermijdt ze bovendien het klantrisico, het enige dat men niet altijd inhaalt.

De berekening verandert naargelang de vacante functie

Een vacante functie kost niet hetzelfde naargelang de betrokken directie. Een afwezige interim financieel directeur betekent een onmiddellijk risico voor de bancaire rapportage en de convenanten — de banken wachten geen vijf maanden om opnieuw een tussentijdse stand te vragen. Een afwezige interim HR-directeur betekent een sociaal klimaat dat in stilte verslechtert, slecht onderhandelde beëindigingen, soms een ondernemingsraad die bij gebrek aan gesprekspartner het initiatief neemt. Een afwezige interim IT-directeur tijdens een ERP-migratie betekent een project dat op zijn elan doorgaat zonder afweging — en dat uiteindelijk veel duurder is om te corrigeren dan om aan te sturen. Een afwezige interim sitedirecteur betekent dat de hele operationele beslissingsketen vastloopt: inkoop, kwaliteit, productie, alles gaat naar het hoofdkantoor bij gebrek aan een lokale schakel. Het bedrag in euro's varieert dus sterk naargelang de functie, maar het mechanisme is constant: hoe centraler de functie in de beslissingsketen, hoe sneller de afwezigheid zich vertaalt in meetbare kosten elders dan op de loonlijn.

De fouten die de berekening vertekenen, aan de kant van de algemene directie

De eerste fout bestaat erin alleen de zichtbare budgetposten te vergelijken — het dagtarief van de interim-manager enerzijds, het brutoloon inclusief lasten van de vaste kracht anderzijds — zonder de kosten van een mislukte aanwerving mee te rekenen. Op een industriële directiefunctie kost één op de twee vaste aanwervingen die binnen de eerste achttien maanden mislukt, tussen vergoedingen, een nieuw proces en een herhaalde vacature, het equivalent van een volledig jaar brutoloon inclusief lasten. De tweede fout is de competentieopbouwtijd onderschatten: een pas aangeworven directeur heeft gemiddeld drie tot zes maanden nodig vooraleer hij volledig operationeel is op een vestiging die hij ontdekt, een periode waarin de vestiging in gedegradeerde modus blijft draaien. De derde fout, zeldzamer maar duurder, bestaat erin in allerijl aan te werven om de leegte op te vullen — en achttien maanden later met een verkeerde keuze te zitten die opnieuw moet worden gecorrigeerd. Een interim-manager heeft daarentegen vanaf de eerste dag een in de tijd begrensd mandaat: de vraag of hij blijft, stelt zich nooit, wat een onzekerheidsvariabele uit de berekening haalt in plaats van er een toe te voegen.

Interim-manager, interim-directie of consultancy: geen verkeerde formules vergelijken

Een deel van de foute berekeningen komt voort uit een verwarring aan de start: een consultancyofferte, een dagtarief voor interim-directie en een forfait voor interim management vergelijken alsof het om dezelfde dienst gaat. Dat is niet zo. Een adviesbureau levert een diagnose en aanbevelingen, zonder de operationele verantwoordelijkheid voor de functie over te nemen — zie interim-management tegenover consultancy. Een interim-directie waarborgt een bewarende continuïteit gedurende een aanwerving, zonder transformatiemandaat — zie interim-management tegenover interim-directie. Interim management in de brede zin dekt beide logica's en meer, met een becijferd doel en een volledige hiërarchische verantwoordelijkheid. Een consultancyofferte vergelijken met de kosten van een vacante functie onderschat bijvoorbeeld stelselmatig wat men extra zal moeten betalen opdat iemand de aanbevelingen daadwerkelijk uitvoert. Het detail van de kostenberekening zelf — dagtarief, forfait, elementen die functie per functie moeten worden meegerekend — wordt uitgewerkt op de pagina gewijd aan de kosten van een interim-manager.

Hoe u de overgang naar een vaste aanwerving veiligstelt

De berekening stopt niet bij de opdracht van de interim-manager: ze omvat ook de manier waarop men het vervolg voorbereidt. De algemene directies die het meest uit de formule halen, bakenen vanaf de eerste maand van de opdracht de vraag van het daarna af — vaste aanwerving parallel, begeleide interne promotie, of gerichte verlenging als de context dat vergt. De interim-manager, die niet bedoeld is om te blijven, heeft er geen enkel belang bij die verduidelijking uit te stellen; hij is integendeel een van de beste beoordelaars van het werkelijk nodige profiel, aangezien hij de functie maandenlang van binnenuit heeft beleefd. Dat is een wezenlijk verschil met een vaste aanwerving die in allerijl wordt gevoerd, waar de functiebeschrijving vaak wordt opgesteld nog vóór de echte behoeften van de vestiging zijn vastgesteld. Op de vestigingen waar ik optreed, speelt de meest doeltreffende overgang zich af in de laatste vier tot zes weken van de opdracht: de interim-manager draagt bij aan de wervingsbriefing, neemt indien nodig deel aan de eindgesprekken langs operationele zijde, en structureert een gedocumenteerde overdracht — organisatie, lopende dossiers, aandachtspunten — in plaats van een simpele badgeoverdracht. De kosten van die overgang zijn marginaal vergeleken met die van een nieuwe directeur die zonder enige overdracht aan zijn lot wordt overgelaten en gaandeweg afwegingen herontdekt die zes maanden eerder al waren gemaakt.

Deze berekening werkt niet in één richting. Op een stabiele functie, in een context zonder bijzondere urgentie, met een kandidatenvijver die al intern of via een vertrouwd netwerk is geïdentificeerd, blijft rechtstreekse aanwerving vaak de beste optie — eenvoudiger, op termijn goedkoper, en drager van een langetermijnengagement dat de aard zelf van een interim-opdracht niet kan bieden. Interim management komt volledig tot zijn recht wanneer minstens een van die voorwaarden ontbreekt: urgentie, onzekerheid over het exact vereiste profiel, een crisissituatie die moet worden gestabiliseerd vooraleer men rustig over de juiste vaste kandidaat kan oordelen, of een functie die zo specifiek is dat een mislukte aanwerving bijzonder duur zou zijn om te corrigeren. Die berekening eerlijk maken, functie per functie, vermijdt de twee symmetrische valkuilen: overhaast een vaste kracht aanwerven die het niet zal volhouden, of een interim-manager betalen over een duur die de situatie al lang niet meer rechtvaardigde.

Interim management is geen kost. Het is een verzekering tegen een hogere kost — die van niets doen terwijl de functie leeg blijft.

In de praktijk raad ik algemene directies aan die berekening schriftelijk vast te leggen nog vóór ze de zoektocht starten — op één pagina, met drie kolommen: kosten van de vacante functie per maand, kosten van het interim management over de geraamde duur, kosten van een mislukte aanwerving op dat verantwoordelijkheidsniveau. Die oefening, die zelden meer dan een uur duurt, ontmijnt de meeste principiële aarzelingen en verlegt de beslissing naar de cijfers in plaats van naar een a-priorivoorkeur voor het ene of het andere statuut.

☎ Bellen — +33 6 59 15 73 54 Mijn behoefte beschrijven